Ở ba nơi thân thuộc nhất của tôi: nhà tôi, nhà tôi, và nơi tôi làm việc, chim gáy đều hiện diện.

Thuở sinh tiền, ông già tôi có cái thú nuôi chim. Nuôi cho vui, chứ chẳng phải là “chơi chim” gì hết cả. Ông nuôi lung tung, từ vẹt đến sáo, từ họa mi đến khướu. Ông mất, chim cũng chết dần. Con cuối cùng còn lại chính là chim gáy.

Một trong những ấn tượng đầu tiên của tôi khi đến Melb, một ngày mùa đông tháng Sáu chín năm sau, chính là chim gáy.

Người xưa bảo trong tứ đại hỷ thì thiên lý tha hương ngộ cố tri đứng thứ hai. So với hòa thượng động phòng hoa chúc dạ còn cao hơn một bậc. Ở Melb, tôi không có cố nhân theo đúng nghĩa của từ này. Chỉ có một tiếng gù quen, vào một buổi mai lạnh tái tê trên đường Brunswick, là làm lòng tôi thắt lại.

Hôm qua nhìn xuống vườn Hồng, tôi thấy một con chim gáy đang tha thẩn bới đất trong khuôn viên tòa nhà tôi làm việc. Tôi vẫn biết nơi này có chim gáy, nhưng hiếm khi nhìn thấy chúng. Nghe thấy lại càng không. Cái thanh tĩnh ngoại ô ở Melb cho phép tôi đắm chìm trong âm thanh điềm đạm ấy. Còn ở đây, tiếng gù chim gáy bị bóp nghẹt trong tiếng gầm gào xe cộ, trong tiếng còi bất lực và vô học của những kẻ đi đường.

Tôi vẫn gọi chim gáy là dotted dove. Tôi thích cái âm điệu luyến láy dịu dàng của cái tên này. Polka dots and moonbeams. Ở chim gáy có vẻ gì đó luôn lãnh đạm, trầm tĩnh, lánh đời và ghét tục. Con chim gáy tôi thấy chiều qua chẳng hạn. Nó hẳn chẳng hề bận tâm đến những đôi trai gái ngày ngày dắt díu nhau ra vườn Hồng chụp ảnh, những chuẩn bị hoành tráng cho cái gọi là Đại lễ Nghìn năm, những version khác nhau của một bài phát biểu. Giang hồ đa phong vũ, lãnh ái tự khả tri, mười chữ này ngắn ngủi làm sao. Nhưng ngoài chim gáy ra, thử hỏi có mấy ai làm được?

Diệu Hoa có lẽ rất thích bài Tặng tì của Thôi Giao. Hai câu kết lần lượt được ông đưa vào hai bộ truyện. Ly biệt câu và Tiêu Thập Nhất Lang.

Hầu môn nhất nhập thâm như hải
Tòng thử Tiêu lang thị lộ nhân

Câu thứ nhất nói chuyện Dương Tranh bước chân vào Hầu phủ của Địch Thanh Lân. Câu thứ hai nói chuyện Thẩm Bích Quân chia tay Tiêu Thập Nhất Lang. Đôi dòng danh cú của họ Thôi, dưới ngòi bút Cổ Long, một câu thành ra nói chuyện hào tình, một câu thành ra kể chuyện u tình.

Nói cho cùng, hầu môn đâu phải lúc nào cũng sâu như biển. Tiêu lang cũng có khi không phải khách qua đường.

Đó là bởi vì Dương Tranh và Tiêu Thập Nhất Lang bọn họ có lòng tin vào chuyện mình làm thế thôi.

Như dòng thơ trên cây dù năm xưa Ân Tố Tố ném lên bờ cho Trương ngũ hiệp.

Tà phong tế vũ bất tu quy.

Hà Nội, ngày 3 tháng 2 năm 2010

To be written. Later.

Khi tôi lớn lên một chút, bà già có một cái áo len, đến giờ tôi vẫn còn rất nhớ. Áo mỏng, cộc tay, màu nâu sậm. Cổ tròn, có một hàng khuy nhỏ bằng nhựa trong viền đen. Thi thoảng tôi vẫn lấy tay gại gại, để thấy nó bật tưng tưng nhè nhẹ dưới tay mình. Cái áo ấy không có gì đặc biệt, trừ hai điểm: Nó rất mềm. Và giữ mùi rất tốt. Mỗi khi bà già mặc cái áo ấy, tôi lại thích nép vào lòng cụ. “Mùi mẹ” là một thứ mùi cực kỳ khó tả. Dịu dàng. Âu yếm. Bình yên.

Lớn lên vài chút nữa, tôi nhận được một món quà. Hàng chữ của một cô bé con, mang theo mùi hương của một người đàn bà thành thục: Chanel No. 5. Như một áng mây trắng ngang trời. Phù vân nhất biệt hậu, lưu thủy lục niên gian. Hoan tiếu tình như cựu, tiêu sơ dĩ phát ban.

Xa Melb, có những mùi làm tôi rất nhớ. Mùi khán phòng ở Nova. Mùi sách cũ sực nức vị pizza trên Swanston Street. Mùi lemongrass của những đêm đông xem phim và uống rượu một mình.

Hôm qua, tôi gặp lại một mùi hương. Tôi không biết tên nó là gì. Tôi chỉ biết, đó là mùi của Sài Gòn. Của một ngày thứ Hai. Của một chiều tháng Bảy. A mystic door opened. And memories rushed in. Gently, but overwhelmingly. Suddenly, I had this out-of-nowhere urge to bury my nose in that soft black piece of scent, to have my senses immersed and my soul suffocated in its passionate warmth.

I am gonna have my siesta with it. On my face.

Đời tôi chưa bao giờ biết thế nào là sốc môi trường. Mười sáu tuổi, ông già mất, tôi bước từ thế giới của một con hổ vào thế giới của một con mèo. Hai mốt tuổi, ra trường đi làm, và cảm giác chỉ như từ nhà mình sang nhà hàng xóm. Hai lăm tuổi, down under. Đi đấy, mà kỳ thực là về đấy. Ma Cật ngày xưa viết “độc tại dị hương vi dị khách, mỗi phùng giai tiết bội tư thân”. Cái cảm giác đất lạ lẻ loi lòng khách lạ ấy, hình như chưa bao giờ thật sự là của tôi. Lẻ loi? Có. Lạ lẫm? Không. Bốn lần rời đất Việt cũng đồng nghĩa với bốn bận quay về.

Giờ đây, hai mươi bảy. Hà Nội quen đấy mà lạ đấy. Tôn Thất Đàm cũ đấy mà mới đấy. Vườn Hồng gần đấy mà xa đấy…

Chỉ có tôi xưa.

Kiếm thứ nhất của y vừa xuất, một tia máu đã bắn ra.

Miêu Phụng Nhật kinh hãi lùi lại, vung chỉ điểm huyệt cầm máu. Đàm Thuẫn lạng người chắn trước mặt lão hữu, thiết trảo uy mãnh bổ ra, ngăn y thừa thế truy kích.

Tuy Miêu Phụng Nhật biết rõ tính tình đường chủ của mình cực kỳ quyết liệt, nhưng cũng không ngờ nổi y nói đánh là đánh, không những thế ngay chiêu đầu tiên đã xuất ra sát thủ nhắm vào mình là người trước giờ gần gũi y nhất. Nếu không phải ông ta phản ứng cực kỳ mẫn tiệp thì vừa rồi đã mất mạng dưới kiếm của y.

Bọn Hàn Tuyết Ảnh biết y đã quyết ý đoạn tuyệt với hai nhà Tiêu Tạ, liền không e dè gì nữa, nhất tề xông lên.

Luận về võ kỹ, bốn người họ hợp công đương nhiên là áp đảo được y. Nhưng Miêu Phụng Nhật đã bị thương khá nặng, chỉ có thể tính là ba người rưỡi. Y biết ông ta là mắt xích yếu nhất, nên đối với bọn Tạ Uyển chỉ thủ không công, mọi đòn phản kích đều nhắm vào mình ông ta, chiêu nào chiêu nấy mười phần độc địa. Đàm Thuẫn với Miêu Phụng Nhật giao tình rất thân; ông ta sợ Miêu lão nhị đỡ không nổi sát chiêu của y nên thường xuyên phải phân tâm hỗ trợ. Uy lực của Bộ phong trảo bởi vậy cũng chỉ còn bảy phần mười, thành thử hai bên qua ngoài trăm chiêu mà vẫn ở thế quân bình.

Tạ Uyển thấy y càng đánh càng dẻo dai, thủ kín công hiểm, tuyệt không sơ sẩy chút nào, lòng không khỏi lo lắng. Họ đều đã già, một lại đã bị thương; trong khi y đương tuổi tráng niên, du đấu càng lâu sẽ càng có lợi. Bà ta suy nghĩ rất mau, đoạn lật tay một cái, Toái ngọc thủ bay vút về phía thiếu phụ dưới mái cổ đình.

Y kêu lên kinh hãi, vội phi Lạc hoa ra, choang một tiếng đã đánh món ám khí kia chệch sang bên. Tạ Uyển cười nhạt, rút chiếc trâm cài tóc trên đầu xuống, thuận tay phóng về phía thiếu phụ. Chiêu này của bà ta nhìn có vẻ hời hợt, kỳ thực đã ngưng tụ bốn mươi năm nội lực của Đại sưu hồn thủ lên mũi trâm; đừng nói là một cô gái chân yếu tay mềm, cao thủ hạng nhất muốn hóa giải cũng không dễ dàng gì.

Y thở dài một tiếng, tới lượt Vi vũ thoát tay bay ra, kiếm phong rít lên như sấm động, bùng một tiếng đã đánh nát cây trâm ngọc thành nhiều mảnh.

***

Tạ Uyển một tay ôm ngực, nghiến răng nói: “Đàm lão đại, nếu ông không ra tay được thì để đó cho tôi!”

Bọn họ thấy y mất kiếm, liền ùa lên vây công. Miên chưởng của y tuy tinh diệu, nhưng rốt lại cũng không địch nổi bốn tay cao thủ đều dùng binh khí. Y hận Tạ Uyển hạ thủ âm độc với nàng, nên trước khi thúc thủ đã liều chịu một đao của Hàn Tuyết Ảnh để đánh trúng bà ta một chưởng.

Đàm Thuẫn lắc đầu: “Y dầu gì cũng là đường chủ của lão phu, chuyện này thứ lỗi lão phu không thể tuân mệnh.”

Hàn Tuyết Ảnh cười khẩy: “Đàm lão đại, ông vẫn coi y là đường chủ, nhưng y có coi ông là thuộc hạ nữa không? Hôm nay ông tha cho y, sau này liệu y có tha cho ông chăng? Ông há không thấy Miêu lão nhị, thân thiết với y như thế, suýt chút nữa cũng đã táng mạng dưới kiếm của y ư?”

Tạ Uyển nhạt giọng tiếp: “Dẫu ông tha cho y, y cũng không đời nào quay lại với Tiêu gia. Chuyện này nếu lộ ra ngoài thì thanh danh và tiền đồ của Tiêu Tạ hai nhà đều hỏng cả.” Bà ta ngừng lại giây lát, rồi khẽ nói: “Nhưng nếu y vì vây tiễu Ma giáo mà tuẫn tử thì khác đấy…”

Đàm, Miêu hai người đưa mắt nhìn nhau.

Y ngồi dựa vào gốc cây, cười thảm nói: “Miêu nhị thúc, ông xuất thủ đi thôi.”

Miêu Phụng Nhật không nói gì, lặng lẽ chống kiếm bước lên.

Một giọng ca bỗng vút lên sau lưng họ.

Mộng hậu lâu đài cao toả
Tửu tỉnh liêm mạc đê thuỳ
Khứ niên xuân hận khước lai thì

Bọn Tạ Uyển bốn người giật mình quay lại.

Thiếu phụ đã đứng dậy tự lúc nào, ánh mắt ưu uất nhìn hai thanh đoản kiếm trên tay, khe khẽ thở dài.

Thân hình nàng bỗng như quỷ mị từ trong đình bay ra. Bay theo nàng là tiếng ca lảnh lót. Lạc hoa nhân độc lập. Vi vũ yến song phi…

Trong khoảnh khắc, Đàm Thuẫn, Miêu Phụng Nhật, Hàn Tuyết Ảnh, Tạ Uyển, cả bốn đều trúng kiếm, loạng choạng lùi lại.

Thiếu phụ đứng chắn trước mặt y, kiếm trỏ xuống đất, mái tóc dài hất ngược lên, để lộ đôi mắt một xanh một trắng. Lời ca vẫn cao vút trên môi.

Hoa rơi người đứng lẻ. Mưa nhỏ én bay đôi.

Tạ Uyển ọe ra một búng máu, kinh hãi nhìn nàng, lẩm bẩm: “Thanh nhãn cao ca, bạch mục duyệt thế! Nội công tâm pháp này… Ngươi… ngươi là…”

Nàng ngoảnh nhìn y, trìu mến đáp: “Tân nhiệm giáo chủ của Ma giáo.” Mắt nàng rực rỡ một vầng mây.

Y khẽ nhoẻn cười.

Cuối hành lang nơi tôi làm việc có một cái lan can nho nhỏ. Buổi chiều đứng đây, sẽ thấy tà huy đổ bóng xuống Ba Đình. Thiên Tân kiều thượng vô nhân thức. Độc ỷ lan can khán lạc huy. Cầu không một bóng người quen, lan can đứng tựa lặng xem ngày tàn. Những lúc như thế, cảm thấy mình thật lẻ loi giữa chốn này.

Thơ của đời xưa
và mộng của đời nay
tưởng khác đời mà chung một dạ.

Nghe Hodges và Gonsalves. Tàn tinh kỷ điểm nhạn hoành tái. Trường địch nhất thanh nhân ỷ lâu.

Said to a friend: I think I’ve lost my carefree spirit. For ever. It’s a good day to die. And a good price to pay. Everybody should grow up. I have been able to preserve that child in my heart for too long. Twenty seven years.

Not anymore.

It’s not that I am not vulnerable. It’s just that I heal quickly, and I have the ability of putting the wound in quarantine so that it doesn’t affect other aspects of my life. Every time I felt sad, I could save it for midnight and went on with life as if nothing had happened.

Not anymore.

I am still able to work normally during daytime, but there is always a hint of that sadness lurking around the corner, ready to appear and smile at me. And I smile back, as if meeting an old friend. When you cannot stop it from coming, the best thing to do is smile. And, surprisingly, by exchanging a smile with it, you feel as if your senses are extended to newer, deeper, and wilder sadnesses. Sadnesses of this world.

It feels real bad being appreciated by everybody but one. It has always been like that until the fish came. Well, not that the other ones didn’t appreciate me at all. Some did. But just a single side of me or a side they thought that was mine. This little fish, it appreciates me as a whole. As I am. “Will you take me as I am?”, Joni once asked, anxiously. I, fortunately, didn’t have to.

I wish I had a river so long.