Hôm nọ đọc blog chị Đoàn Minh Phượng, có nhắc tới một cô bạn rất sợ động vật, đêm nằm thấy con mèo mon men lại nằm cạnh mà giật mình, vì không biết nó nghĩ gì. Đọc xong bật cười, chịu không hiểu nổi vì sao. Trừ những ai bị dị ứng thì ra một nhẽ, tôi thật sự không tiêu hóa được cái sự thật là có những người không thích, thậm chí là ghét chó mèo chim chóc. Tôi tuy chưa phụng hiến được đến như Bùi Giáng, ‘trần gian ơi, cánh bướm cánh chuồn chuồn, con kiến bé cùng hoa hoang cỏ dại, con vi trùng sâu bọ cũng yêu luôn,’ nhưng nếu gọi là yêu động vật lắm lắm thì cũng không ngoa.
Dạo gần đây tôi đâm ra phải lòng một loài chim. Loài này ở Việt Nam không có. Tôi biết nó từ hồi mới sang đây, khi tình cờ mua được cuốn The Pickwick Papers vỏn vẹn 6.99$. Chẳng mấy nỗi mà quen hơi bén tiếng. Sớm đào tối mận lân la, trước là trăng gió, sau ra đá vàng. Nói của đáng tội, tôi cũng chẳng phải chỉ có riêng mình nó. Picador. Vintage. Viking. Faber & Faber, thôi thì đủ cả. Nhưng không gì sánh nổi cái duyên ngầm của nó. Minimalist, that’s what they say. And it’s true in every way. Với những cậu học trò túi tiền chẳng lấy gì làm rủng rỉnh thì nó lại càng là một người tình lý tưởng. Không kiêu sa, không đòi hỏi. Giản dị mà thiết tha. Chân thành mà gần gũi. Cha đẻ của nó là Sir Allen Lane. Nó ra đời từ cái mong muốn đơn sơ nhất của một người đàn ông ba mươi ba tuổi đứng chờ tàu trên sân ga Exeter một ngày mùa xuân 1935. He just wanted a decent book to read.
Thưở ấy ở Anh, muốn đọc một cuốn sách tử tế, người ta hoặc là phải rất giàu (một cuốn tiểu thuyết bìa cứng giá bảy đến tám shilling), hoặc là phải có thẻ thư viện. Lane, lúc bấy giờ đã là giám đốc một nhà xuất bản, ấp ủ một giấc mơ: cho ra đời những cuốn sách hay, giá rẻ, ai cũng có thể mua được ở bất cứ đâu, từ nhà ga cho đến quầy thuốc lá. Và ông muốn một cái logo vừa trang nghiêm lại vừa nghịch ngợm.
Và như thế, nó đã ra đời, khởi đầu cho cuộc cách mạng của paperback.
Lane mất năm 1970, nhưng đứa con của ông thì sống mãi đến tận bây giờ. Thuở ban đầu, sách của ông có giá sáu xu. Nghĩa là bằng một bao thuốc lá. Bảy thập kỷ sau, đứa con tinh thần của Allen Lane vẫn tiếp tục duy trì giấc mơ của người khai sinh ra nó. Một bao Marlboro ở Melb giá 10$. Một cuốn Popular Penguin (bìa màu cam cho general fiction, nghĩa là thiết kế giống hệt những ấn bản đầu tiên của bảy mươi ba năm về trước) giá 9.95$. Popular Penguins at a Perfect Price.
