Skip navigation

Viết phàm lệ, rồi giờ lại tự mình phá lệ, dịch trước một truyện của năm 1853, kể cũng là chuyện vui.

Tặng Hoài Phương,

Có năm hạt đậu trong một quả đậu. Hạt đậu màu xanh, quả đậu cũng màu xanh, vậy nên cả lũ cứ nghĩ rằng cả thế giới này cũng màu xanh nốt – và chuyện đó cũng hoàn toàn tự nhiên thôi. Quả đậu lớn dần, năm hạt đậu cũng lớn theo cho vừa với chỗ của mình, và cả bọn sắp thành hàng một. Bên ngoài, mặt trời chiếu sáng và sưởi ấm cho quả đậu, còn mưa thì kỳ cọ cho quả đậu sạch bong. Ban ngày quả đậu ấm áp và dễ chịu, về đêm thì nó tối om, theo đúng lẽ thường phải thế. Năm hạt đậu ở bên nhau, và chúng cứ lớn dần, lớn dần lên. Càng lớn, năm hạt đậu càng mơ màng và tư lự tợn, vì cả bọn đều mơ hồ cảm thấy rằng hẳn cũng phải có việc gì khác cho mình làm chứ.

“Chẳng lẽ ta cứ ngồi ở đây mãi à?”, một hạt hỏi, “Cứ ngồi thế này mãi thì chúng mình đến cứng đờ ra mất. Ngoài kia hẳn là phải có cái gì đó, mình chắc là như thế”.

Nhiều tuần lễ trôi qua, những hạt đậu ngả vàng, và quả đậu cũng ngả vàng nốt.

“Cả thế giới đang ngả vàng thì phải”, những hạt đậu kêu lên – và có lẽ là cả bọn nói đúng.

Bỗng nhiên năm hạt đậu cảm thấy quả đậu bị kéo mạnh; nó bị bứt ra, nằm trong tay một người nào đó, rồi trôi tuột vào túi một chiếc áo vải thô cùng những quả đậu mẩy khác.

“Chúng mình sắp được ra ngoài rồi”, một hạt đậu lẩm bẩm – và đấy chính là điều cả bọn hằng mong ước.

“Em cứ tự hỏi trong năm anh em mình, ai sẽ là người đi xa hơn cả”, hạt đậu bé nhất háo hức. “Giờ thì chúng ta sắp biết được rồi”.

“Điều gì phải đến rồi sẽ đến”, hạt đậu lớn nhất phát biểu.

Tách một tiếng, vỏ quả đậu vỡ ra, và năm hạt đậu lăn ra dưới ánh mặt trời rực rỡ. Rồi cả lũ thấy mình đang nằm trong tay một đứa trẻ. Cậu bé nọ, tay nắm chặt năm hạt đậu, bảo rằng chúng đúng là thứ đậu tốt dành cho cây súng phốc của cậu. Cậu nhét một hạt đậu vào súng và bắn nó đi.

“Ta đang bay ra thế gian rộng lớn”, hạt đậu kêu lên, “Có giỏi thì đuổi theo ta xem nào”, và thế là đậu ta biến mất trong chớp mắt.

“Còn mình”, hạt thứ hai không chịu kém, “mình sẽ bay thẳng đến chỗ mặt trời, đấy là một quả đậu mà ai cũng thấy, nó thật là xứng với mình”, nói rồi đậu ta bay mất.

“Còn chúng mình hả, tối đâu là nhà, ngã đâu là giường”, hai hạt tiếp theo đồng thanh, “Kiểu gì mà bọn mình chả vẫn lăn”. Mà đúng thế thật: bọn chúng rơi xuống sàn và lăn long lóc trước khi cả hai cùng được nhét vào ống phốc. “Nhất định chúng mình sẽ bay xa hơn chúng nó”, hai hạt đậu reo lên.

“Điều gì phải đến rồi sẽ đến”, hạt đậu cuối cùng thốt lên khi nó được bắn ra khỏi nòng súng phốc. Nó bay lên, đập vào một tấm ván cũ kỹ bên dưới một ô cửa sổ ở tầng áp mái, rồi rơi vào một kẽ nứt phủ đầy rêu và mùn đất. Rêu phủ kín hạt đậu, và nó bị mắc kẹt lại ở đó, nhưng không hề bị Chúa lãng quên.

“Điều gì phải đến rồi sẽ đến”, nó tự nhủ.

Nơi căn gác nhỏ ở tầng áp mái có một phụ nữ nghèo sinh sống. Hàng ngày, bà ra ngoài nhận lau chùi bếp lò và chặt củi thuê, cùng với những việc nặng nhọc khác. Dù khỏe mạnh và cần cù như thế, nhưng bà vẫn không sao thoát khỏi cảnh nghèo. Đứa con gái duy nhất của bà nằm trong căn gác nhỏ. Cô bé chưa lớn hẳn, mảnh mai và yếu ớt. Cả năm trời qua, cô bé cứ nằm trên giường như thế, sống cũng chẳng được mà chết cũng chẳng xong.

“Con bé rồi sẽ đi theo em nó thôi”, bà than thở. “Tôi chẳng có gì ngoài hai đứa nhỏ, mà nuôi nấng hai đứa trẻ thì chẳng dễ dàng chút nào; nhưng rồi đức Chúa nhân từ đã rủ lòng thương xót đón một đứa tới chỗ Ngài và chăm sóc nó. Tôi cũng muốn giữ đứa còn lại lắm, nhưng có lẽ Chúa không muốn chị em nó phải chia lìa. Con bé hẳn rồi cũng sẽ sớm đoàn tụ với em nó trên Thiên đàng”.

Nhưng dù đau yếu, cô bé vẫn nằm lại đó, lặng yên và bình thản suốt ngày dài, khi mẹ cô ra ngoài kiếm sống.

Xuân đã về, và vào một buổi bình minh, khi mặt trời tỏa sáng qua cửa sổ, gieo những tia nắng lên sàn gỗ của căn phòng, còn người mẹ thì đang chuẩn bị đi làm, cô gái bệnh tật bỗng chăm chú nhìn qua ô kính dưới cùng. “Mẹ ơi”, cô kêu lên, “Có cái gì be bé xanh xanh ở ngoài cửa sổ ấy. Nó đang đong đưa theo gió kia kìa”.

Người mẹ lại gần và mở hé cửa sổ ra. “À, hóa ra có một hạt đậu nhỏ đã nảy mầm và đang trổ lá xanh con ạ. Sao nó lại lọt vào kẽ nứt được nhỉ? Vậy cũng tốt, giờ con sẽ có một mảnh vườn nho nhỏ để làm vui”. Thế là chiếc giường của cô gái được dịch sát vào cửa sổ, để cô có thể ngắm nghía cái mầm cây mới nhú; rồi mẹ cô ra khỏi nhà.

Tối hôm đó, cô gái bảo mẹ: “Mẹ này, con nghĩ chắc mình sẽ khỏe thôi. Hôm nay mặt trời thật sáng và ấm áp. Hạt đậu nhỏ lớn lên hăng quá. Con rồi sẽ khá hơn và lại có thể ra ngoài nắng ấm như xưa”.

“Đấy là ý Chúa”, người mẹ đáp, dù trong thâm tâm bà không dám tin vào điều đó. Thế nhưng bà vẫn lấy một cái que nhỏ làm cột chống cho cái mầm cây đã mang lại cho con gái mình hy vọng sống, để nó không bị gió làm gãy gục; bà còn buộc một sợi dây nối bậu cửa và vòm cửa để những dây leo của cây đậu có thể quấn vào đó và vươn lên. Và cây đậu đã vươn lên thật – dường như cô gái có thể nhận thấy nó lớn dần lên mỗi ngày.

“Nó sắp ra hoa rồi cơ đấy”, một buổi sáng người mẹ thốt lên như vậy. Cuối cùng, bà cũng đã bắt đầu nuôi dưỡng hy vọng rằng đứa con gái ốm yếu bệnh tật của mình sẽ có thể thực sự bình phục. Bà nhớ lại, gần đây thỉnh thoảng cô bé đã trò chuyện vui vẻ hơn; trong suốt những ngày qua cô đã nhỏm dậy trên giường mỗi sáng để ngắm nghía khu vườn nhỏ chỉ có duy nhất một cây đậu của mình bằng đôi mắt long lanh.

Một tuần sau đó, lần đầu tiên người bệnh ngồi dậy trong suốt cả một tiếng đồng hồ, sung sướng ngồi bên ô cửa sổ mở toang, dưới ánh mặt trời ấm áp. Bên ngoài, mầm cây bé bỏng nay đã lớn hẳn rồi, và trên cây một đóa hoa đậu màu hồng đang bừng nở. Cô gái cúi xuống và dịu dàng hôn lên những chiếc lá mong manh. Ngày hôm đó với cô quả thực là một ngày hội.

“Chính Đức Chúa toàn năng là người đã trồng cây đậu ấy, giúp nó lớn lên và nở hoa, mang đến cho con niềm vui và cho mẹ hy vọng, con yêu dấu ạ”. Người mẹ thốt lên như thế và trìu mến mỉm cười với đóa hoa như thể đó là một thiên sứ của Chúa Trời.

Thế còn những hạt đậu khác thì sao nhỉ?

Hạt đậu đầu tiên bay ra thế gian rộng lớn và kêu lên “Có giỏi thì đuổi theo ta xem nào” đã rơi xuống máng nước trên mái một ngôi nhà và kết thúc cuộc du hành của mình trong dạ dày một chú chim câu. Hai hạt đậu lười nhác cũng được mang đi rất xa, vì cả hai cũng bị chim câu ăn mất, như vậy ít ra chúng cũng còn có ích. Còn hạt thứ tư, cái hạt đậu đã muốn bay tới tận mặt trời, nó rơi xuống một rãnh nước và nằm đó trong nước bẩn ngày này qua ngày khác, cho tới khi trương phềnh lên.

“Mình mới béo tốt mĩ miều làm sao chứ”, hạt đậu thốt lên “Chắc rồi mình sẽ nở bung ra. Mình tin là chẳng hạt đậu nào có thể làm gì hơn thế. Rõ ràng mình là hạt đậu ưu tú nhất trong số năm anh em cùng vỏ đậu”. Rãnh nước nhiệt liệt tán thành ý kiến đó.

Cô thiếu nữ đã có thể đứng bên ô cửa sổ của tầng áp mái, cặp mắt long lanh và đôi má ánh lên sắc hồng khỏe mạnh. Nàng vòng hai bàn tay mảnh mai ôm lấy bông hoa đậu, và thầm cảm ơn Chúa vì những điều Ngài đã làm.

“Mình sẽ đứng ra tuyên dương hạt đậu của mình”, rãnh nước lẩm bẩm.

4 Comments

  1. 1. Càng lớn, năm hạt đậu càng mơ màng và tư lự tợn
    Chữ Tợn này dùng rất khéo! =D>

    2. cô gái cơ hồ có thể nhận thấy nó lớn dần lên mỗi ngày.
    Chữ ‘cơ hồ’ này thay bằng chữ khác được không, nghe hơi lạc điệu, thêm nữa nó lại lặp ở chữ ‘cơ’ ngay bên dưới: ‘Nó sắp ra hoa rồi cơ đấy’

  2. Cách đây mấy năm người ta tái bản lại bộ truyện Andersen bản dịch của Vũ Minh Toàn và NGuyễn Văn Hải. Bản mới bìa cứng, có tranh minh hoạ rất đẹp và… có cả truyện Năm hạt đậu. Anh Lestat vi phạm phàm lệ rồi nhé ^^
    Nhưng mà em thấy bản dịch của anh hay hơn của hai dịch giả trên nhiều.

  3. Có điều câu cuối của truyện thì em hơi thắc mắc: “I shall stand up for my pea”, trong bản dịch của Vũ Minh Toàn là “Ta vẫn thích hạt đậu của ta hơn”. Ai là người theo đúng nguyên tác nhỉ?

  4. @HMT: Anh không nghĩ là Vũ Minh Toàn và Nguyễn Văn Hải từng dịch Năm hạt đậu, và nếu có dịch thì anh tin rằng họ sẽ dịch rất hay, như họ đã từng dịch rất hay những truyện khác của Andersen.

    Anđersen là một đầu sách được tái bản rất nhiều, trong đó in lậu không ít, biên tập ẩu và dịch cũng ẩu, anh chỉ sợ bản dịch Năm hạt đậu em đọc chưa chắc đã là của VMT-NVH.

    Một bản dịch khác của Trần Minh Tâm cũng dịch câu cuối thành “Hạt đậu của ta là nhất”. Có thể vì bản gốc tiếng Anh khác nhau.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: